Tα τραγούδια των Φανών στην Κοζάνη -Κωμικά και αθυρόστομα [VIDEO]

Η κοζανίτικη αποκριά δεν είναι κάποιο έθιμο που αναβιώνει τις ημέρες του εορταστικού δωδεκαημέρου.

Πρόκειται για μια ζωντανή διονυσιακή γιορτή που επαναλαμβάνεται από τους κατοίκους της τους τελευταίους τρεις αιώνες. Ο πυρήνας αυτής της γιορτής είναι οι Φανοί.

Όσα χρόνια κι αν πέρασαν, οθωμανική περίοδος, απελευθέρωση, πόλεμοι, πληθώρα δυσκολιών, όσο κι αν άλλαξε το αρχιτεκτονικό και χωροταξικό ανάγλυφο της πόλης -από τα αρχοντικά και τα χαμόσπιτα της εποχής έχουν μείνει ελάχιστα έως καθόλου στην πόλη για να θυμίζουν τον παλιό εαυτό της- η κοζανίτικη αποκριά δεν άλλαξε, αλλά προσαρμόστηκε στο πνεύμα των καιρών, στο μέτρο των επιθυμιών και του πάθους των ανθρώπων στα χρόνια που ακολούθησαν.

Το τραγούδι στο πολύ ιδιαίτερο κοζανίτικο γλωσσικό ιδίωμα κυριαρχεί και για κάποιον που δεν είναι κατάλληλα προετοιμασμένος μπορεί και να σοκάρει.

Όταν κουραστούν από το τραγούδι παίρνουν σειρά τα όργανα όπου πολυμελείς μπάντες πνευστών και χάλκινων παίζουν μουσικούς σκοπούς της Μακεδονίας.

Ηδη οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν όπως βλέπουμε στο βίντεο του kozanitv

Οι φανοί της Κοζάνης στηρίζονται στην αυθόρμητη συμμετοχή των κατοίκων της, οι οποίοι τους ετοιμάζουν και πρωτοστατούν στο γλέντι με τα παραδοσιακά αποκριάτικα τραγούδια ή τα λεγόμενα «ξινέτροπα ή σκωπτικά».
Οι φανοί σε όλη την πόλη ανάβουν κατά τις 8 το βράδυ της Μεγάλης Αποκριάς, κι αμέσως οι άνθρωποι της γειτονιάς ξεκινούν το τραγούδι.

Οι παρευρισκόμενοι σχηματίζουν έναν κύκλο γύρω από τη φωτιά με τον κορυφαίο τραγουδιστή στην κορυφή του χορού και με ρυθμικό τρόπο επαναλαμβάνουν τα λόγια του υπό το χτύπημα των χεριών τους. Το κέφι αρχίζει να ανεβαίνει, το κρασί ρέει άφθονο, οι παραδοσιακές κοζανίτικες πίτες, τα γνωστά «κιχιά», κυκλοφορούν παντού και ο κύκλος γύρω απ’ το βωμό μεγαλώνει.

Στην αρχή λέγονται τραγούδια της αγάπης και του έρωτα, και ορισμένα εμπνευσμένα από τα κατορθώματα των κλεφτών κατά την Επανάσταση του 1821.

Τα πιο τολμηρά λέγονται στη συνέχεια που είναι σκωπτικά και διακωμωδούν άνδρες και γυναίκες.
Υπάρχουν όμως και κάποια που είναι μόνο για μεγάλους τα λεγόμενα «ξινέντροπα», είναι πολύ αθυρόστομα και τραγουδιούνται αργά το βράδυ, «τις ώρες δηλαδή που τα παλιά τα χρόνια οι γυναίκες με τα παιδιά επέστρεφαν στα σπίτια τους». Αυτή είναι και η πιο χαρακτηριστική στιγμή σε όλη τη διάρκεια των αποκριάτικων εκδηλώσεων στην Κοζάνη.

Στα τραγούδια των φανών έχει κυρίαρχο ρόλο ο κορυφαίος αρχιτραγουδιστής της γειτονιάς που ξέρει όλους τους στίχους των τραγουδιών και τα λέει ανάλογα με την περίσταση και το κέφι. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα «ξινεντροπα» τραγούδια χωρίς κανένα στοιχείο συστολής η ενοχής, λέγονται στον φανό της γειτονιάς μόνο στην διάρκεια του εορταστικού δωδεκαήμερου.

Σε ό,τι αφορά την καταγωγή του εθίμου, πολλοί μελετητές της λαογραφίας υποστηρίζουν την άμεση σύνδεσή του με τις αρχαίες διονυσιακές γιορτές, και τα ρωμαϊκά Σατουρνάλια.
Οι αλλαγές που έχει υποστεί το έθιμο κατά την διάρκεια του χρόνου, του έχει προσδώσει περισσότερη αίγλη και έχει αγαπηθεί από χιλιάδες επισκέπτες που φθάνουν στην Κοζάνη έστω για μια φορά να τραγουδήσουν τα ερωτικά και τα «βρώμικα» τραγούδια των φανών και να χορέψουν υπό τους ήχους των χάλκινων γύρω από την φωτιά.

Την Κυριακή της Αποκριάς το μεσημέρι γίνεται η παρέλαση των αρμάτων που έχουν ετοιμάσει οι άνθρωποι των φανών με έντονα στοιχεία αυτοσαρκασμού, κοινωνικής και πολιτικής σάτιρας. Το έθιμο επιβάλλει ο δήμαρχος να δίνει το έναυσμα της γιορτής με το άναμμα του φανού στην κεντρική πλατεία και στην συνέχεια ο ίδιος υπό τους ήχους των πνευστών και χάλκινων θα χορέψει τον πιο γνωστό αποκριάτικο σκοπό της περιοχής το περίφημο «έντεκα».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

iefimerida.gr

«Απόκριες 2006 – 2007: Αναμνήσεις μιας πιο ανέμελης εποχής» του Ζήση Τζηκαλιού* (ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ)

Χτες βράδυ, ψάχνοντας το προσωπικό μου ηλεκτρονικό αρχείο στον υπολογιστή, θυμήθηκα πως είχα φυλάξει κάποιες φωτογραφίες από την αποκριάτικη παρέλαση του 2006.

Ήταν μια εποχή που οι αποκριές ήταν πιο ανέμελες, μια εποχή που κανείς από εμάς τους απλούς πολίτες δεν ήξερε αυτές τις ολιγοσύλλαβες λεξούλες, τις οποίες σήμερα ξέρουν και οι πέτρες. Μιλάω φυσικά για τους όρους «μνημόνιο» και «κρίση».

Φωτογραφίες μια ανέμελης αποκριάτικης Κυριακής πριν από δέκα ολόκληρα χρόνια, τις οποίες χωρίς δισταγμό θέλησα να μοιραστώ με τους συμπολίτες μου, από τους οποίους οι σχετικά μεγαλύτεροι θα θυμηθούμε αυτές τις στιγμές με νοσταλγία. Από την άλλη, θα δοθεί στους σχετικά μικρότερους μια ευκαιρία να στοχαστούν παρακολουθώντας εικόνες, στιγμές μέσα στη ροή του χρόνου και ατάκες που γράφτηκαν από ανθρώπους με μεγάλη αίσθηση του χιούμορ.

Αξίζει με την ανάρτησή και δημοσίευσή των εικόνων αυτών στο διαδίκτυο, να παραμείνουν διαθέσιμες για προβολή ανά πάσα ώρα και στιγμή. Ας μείνουν λοιπόν στο διαδίκτυο σαν ένα ανεξίτηλο σημάδι, που θα μαρτυρά το χιούμορ των συμμετεχόντων στα κοινά κατοίκων της Κοζάνης και την αγάπη τους γι’ αυτό που κάνουν. Σαν ένα σημάδι που θα φανερώνει τη διάθεση για γλέντι όλων ανεξαιρέτως των συμπολιτών μου, τη ζωντάνια και την κινητικότητα της πόλης μας τις ημέρες των αποκριών.

Θα ήταν χαρά μου να απολαύσετε και να γελάσετε με τις παρακάτω φωτογραφίες, εικόνες και στιγμές ενός παρελθόντος που δεν πρέπει σε καμιά περίπτωση να ξεχάσουμε. Αντίθετα πρέπει να είμαστε ευγνώμονες σε όλους εκείνους τους απλούς ανθρώπους που με τη συμμετοχή τους στα κοινωνικά δρώμενα, κάνανε το καρναβάλι της Κοζάνης πασίγνωστο ανά την Ελλάδα.

 

Με τις θερμότερες ευχές μου

για μια πολιτιστικά δυνατή

και χιουμοριστική αποκριά 

 

**Ζήσης Γ. Τζηκαλιός

Γεωπόνος – Εκπαιδευτικός

ΑΠΟΚΡΙΕΣ  του 2006 – ΑΤΑΚΕΣ


HPIM1401 HPIM1403 HPIM1404 HPIM1405 HPIM1406 HPIM1412 HPIM1414 HPIM1415 HPIM1420 HPIM1431 HPIM1432

 

ΑΠΟΚΡΙΕΣ του 2007 – ΑΤΑΚΕΣ

HPIM4246 HPIM4251 HPIM4253 HPIM4256 HPIM4258 HPIM4265 HPIM4268 HPIM4277 HPIM4279 HPIM4281 HPIM4284 HPIM4287 HPIM4289 HPIM4295 HPIM4306 HPIM4310

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Φοιτητές του Erasmus+ στα πολιτιστικά δρώμενα της Κοζάνης (ΦΩΤΟ)

Εντυπωσίασε τo πεζοπόρο με 200 φοιτητές Erasmus+ στην φετινή αποκριάτικη παρέλαση της Κοζάνης.

Έγινε θεσμός τα τελευταία χρόνια, το γραφείο Εrasmus του ΤΕΙ Δ.Μ. να φιλοξενεί την Κυριακή της αποκριάς πολλούς φοιτητές που βρίσκονται στη χώρα μας με πρόγραμμα Εrasmus+.Την οργάνωση και το συντονισμό έχει η υπεύθυνη του γραφείου κ. Αικ. Μπλάντα

Φέτος μάλιστα, ο δήμαρχος Κοζάνης κάλεσε τους φοιτητές στο δημαρχείο για ένα κέρασμα, όπως απαιτεί η Κοζανίτικη φιλοξενία.

Συγχαρητήρια!Και του χρόνου! 

IMG 0614

IMG 0629 copy

IMG 0621 copy copy

IMG 0616 copy

tXzrhPF

 

BSFYazF

unaPsqj

apokries parelasi72

apokries parelasi44 copy

28190870 1777012675670739 912369420 n

28117313 1777012935670713 1266524234 n

 

28190657 1777012845670722 1715425871 n